సర్కారు దవాఖానాల్లో మందుల కొరత! బీపీ, షుగర్ రోగులకు తప్పని తిప్పలు
🔴 వార్తలోని ముఖ్యాంశాలు
- కొద్ది రోజులుగా నిలిచిన టెల్మిసార్టన్ సరఫరా
- గ్యాస్ట్రిక్ సమస్యలకు వాడే పాంటోప్రజోల్ కూడా నో స్టాక్
- షుగర్ మందులైన మెట్‌ఫార్మిన్ సరఫరా అంతంతమాత్రమే
- టెండర్ల జాప్యంతో పెండింగ్‌లో రూ.9 కోట్ల NHM ఆర్డర్లు
- బయట మెడికల్ షాపుల్లో వందల రూపాయలు ఖర్చు చేస్తున్న రోగులు
హైదరాబాద్: రాష్ట్రంలోని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో మందుల కొరత రోగులను తీవ్రంగా ఇబ్బందులకు గురిచేస్తోంది. ప్రధానంగా బీపీ నియంత్రణకు వాడే టెల్మిసార్టన్, గ్యాస్ట్రిక్ సమస్యలకు ఇచ్చే పాంటోప్రజోల్ ట్యాబ్లెట్ల సరఫరా గత కొద్ది రోజులుగా పూర్తిగా నిలిచిపోయింది. మందుల కోసం ఆసుపత్రులకు వెళ్తున్న రోగులు ఖాళీ చేతులతో వెనుదిరగాల్సిన పరిస్థితి నెలకొంది.
మరోవైపు షుగర్ రోగులకు నిత్యం అవసరమయ్యే మెట్‌ఫార్మిన్ మందుల సరఫరా కూడా అంతంతమాత్రంగానే ఉంది. దీంతో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రైమరీ హెల్త్ సెంటర్లు (PHCలు), అర్బన్ ప్రైమరీ హెల్త్ సెంటర్లు (UPHCలు), పల్లె, బస్తీ దవాఖానాల్లో మందులు దొరక్క రోగులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు.
🏥 గ్రామాల్లోనూ ఆగిన మందుల పంపిణీ!
రాష్ట్రంలో 636 పీహెచ్‌సీలు, 249 యూపీహెచ్‌సీలు, 104 సీహెచ్‌సీలు, 76 జిల్లా, ఏరియా ఆసుపత్రులు, 35 టీచింగ్ ఆసుపత్రులు, 13 స్పెషాలిటీ, 2 సూపర్ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రులు పనిచేస్తున్నాయి. వీటికి తోడు 4,695 సబ్ సెంటర్లలో అప్‌గ్రేడ్ అయిన 3,206 పల్లె దవాఖానాలు, 474 బస్తీ దవాఖానాలు సేవలందిస్తున్నాయి.
సాధారణంగా ఆశా కార్యకర్తలు సమీప పీహెచ్‌సీలు, యూపీహెచ్‌సీల నుంచి బీపీ, షుగర్ మాత్రలు తీసుకొచ్చి గ్రామాల్లోని రోగులకు పంపిణీ చేస్తారు. అయితే ఆసుపత్రులకే మందుల సరఫరా నిలిచిపోవడంతో గ్రామాల్లోనూ పంపిణీకి ఆటంకం ఏర్పడింది.
నేషనల్ హెల్త్ మిషన్ (NHM) లెక్కల ప్రకారం రాష్ట్రంలో 56.85 లక్షల మంది బీపీ, 47.96 లక్షల మంది షుగర్ బాధితులు ఉన్నారు. ప్రతిరోజూ మందులు వాడాల్సిన ఎన్‌సీడీ రోగులు తప్పనిసరి పరిస్థితుల్లో బయట ప్రైవేట్ మెడికల్ షాపుల్లో వందల రూపాయలు వెచ్చించి బీపీ, షుగర్, గ్యాస్ట్రిక్ మందులు కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తోంది.
⚠️ టెండర్ల జాప్యం.. ప్రత్యామ్నాయ చర్యలేవీ?
ముడిసరుకు కొరత, ధరలు పెరగడంతో సరఫరాదారుల నుంచి మందుల సరఫరా నిలిచిపోయినట్లు తెలుస్తోంది. మరోవైపు టెండర్లు ఖరారు చేసి ఆర్డర్లు ఇవ్వడంలో జాప్యం జరుగుతోంది. ప్రస్తుతం ఎన్‌హెచ్‌ఎం కింద సుమారు రూ.9 కోట్ల విలువైన మందుల ఆర్డర్లు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి.
సెంట్రలైజ్డ్ సప్లైలో ఆలస్యం జరిగినప్పుడు తాత్కాలిక పద్ధతిలో మందులను అందుబాటులోకి తెచ్చే ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లు అధికారులు చేయకపోవడంతో రోగులకు ఇబ్బందులు తప్పడం లేదు.
📊 80 శాతం మందుల నిల్వలు ఏవీ?
రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లో మందుల కేటాయింపులు 2023–24లో రూ.321.4 కోట్ల నుంచి 2025–26లో రూ.433.3 కోట్లకు పెరిగాయి. అంటే సుమారు 35 శాతం వృద్ధి నమోదైంది.
మందుల శాస్త్రీయ నిల్వ, పంపిణీ కోసం 33 సెంట్రల్ మెడిసిన్ స్టోర్లను ఏర్పాటు చేసినట్లు ప్రభుత్వం పేర్కొంది. సెకండరీ హెల్త్ ఆసుపత్రులకు టీజీఎంఎస్‌ఐడీసీ ద్వారా ఏటా రూ.150 కోట్ల విలువైన మందులు సరఫరా చేస్తున్నట్లు గ్రాంట్ డిమాండ్ నోట్‌లో వెల్లడించింది.
అలాగే 2026–27 ఎన్‌హెచ్‌ఎం పరిధిలో మందుల కోసం రూ.165.13 కోట్లు ఆమోదం లభించింది. ఇందులో యూపీహెచ్‌సీలు, బస్తీ దవాఖానాలకు రూ.60 కోట్లు, జిల్లా, సీహెచ్‌సీ ఎన్‌సీడీ క్లినిక్‌లకు రూ.33.70 కోట్లు ఉన్నాయి.
పల్లె దవాఖానాల్లో 106, పీహెచ్‌సీల్లో 172 రకాల అత్యవసర మందుల్లో కనీసం 80 శాతం నిల్వలు ఉండాలని, డీవీడీఎంఎస్ ద్వారా స్టాక్‌ను పర్యవేక్షించాలని ఎన్‌హెచ్‌ఎం నిబంధనలు చెబుతున్నాయి. అయితే క్షేత్రస్థాయిలో నిత్యం వినియోగించే మందులకే కొరత ఏర్పడటం గమనార్హం.
పెండింగ్‌లో ఉన్న మందుల టెండర్లను త్వరితగతిన పూర్తి చేయడంతో పాటు, అప్పటివరకు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల్లో బీపీ, షుగర్, గ్యాస్ట్రిక్ మందులను ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని రోగులు కోరుతున్నారు.